كاربردي سازي علوم قرآني؛ مصاحبه حسن باقريان با دكتر هادي وكيلي

دكتر هادي وكيلي

دكتر حسن باقريان

مقدمه:
در جامعه ایران کاربردی‌سازی علوم انسانی نمی‌تواند بدون التفات به متون اسلامی و دینی صورت پذیرد. فراگیری ارزش‌های دینی در جامعه اسلامی ایران دلیلی است استوار بر این مهم که در کاربردی‌سازی علوم انسانی در ایران باید بخش عمده‌ای را به کاربردی‌سازی مفاهیم دینی اختصاص داد. قرآن به عنوان متن مقدس و وحیانی دین مبین اسلام اصلی‌ترین عنصر در این مساله است. از این رو برآنیم تا موضوع را با یکی از پژوهشگران و اساتید این حوزه به بحث بگذاریم.
ضمن تشکر از دکتر هادی وکیلی که دعوت اندیشکده کاربردی‌سازی علوم انسانی را برای شرکت در این گفت‌وگو پذیرفتند مشروح گفت‌گو را از نظر می‌گذرانیم.

در ابتداي گفت‌وگو از اين پرسش كلي شروع می‌کنیم كه آيا سخن گفتن از كاربردی‌سازی علوم قرآني بجا و معنادار است يا اساسا طرح چنین مسأله‌ای نمی‌تواند موضوعيت داشته باشد؟ در حقیقت آیا پرسش از کاربردی‌سازی در این حوزه پرسشی علمی است یا خیر؟

دکتر وکیلی:
پرسش حاضر در واقع به دو پرسش از «معناداری» و «علمی بودنِ» سخن‌گفتن از کاربردی‌سازی علوم قرآنی باز می‌گردد.
پاسخ به پرسش از معناداریِ تعبیر «کاربردی‌سازی علوم قرآنی» در گرو تعیین مفهوم کاربردی‌سازی است. کاربردی‌سازیِ یک چیز در معنای عام آن عبارت از به «کاربستن»، «مورد استفاده قرار دادن»، «از قوه به فعل درآوردن»، «از ذهن و دریافت‌های درونی به عین و تظاهرات بیرونی کشاندن» است. به طور خلاصه کاربردی‌سازی در معنای عام آن «بهره بردن از چیزی به شکلی عام در زندگی» است.تعبیر کاربردی‌سازی در معنای خاص آن عبارت از «مترتب ساختن آثار کاربردی و بهره گیری عملی (عملی به معنای توصیه ای- هنجاری و صنعتی‌سازی در مقابل نظری به معنای توصیفی- ترسیمی مراد است) و بهره گیری از چیزی به شکلی خاص در زندگی» است.
پاسخ به پرسش از معناداریِ کاربردی‌سازی علوم قرآنی در معنای عام آن با عنایت به معنا و مفهومی که از این علوم سراغ داریم بی‌شک مثبت است زیرا علوم، مطالعات و اطلاعات قرآنی مانند خود قرآن کریم در زندگی ما به نحوی عام کاربرد دارد در غیر این صورت انزال کتب و ارسال رسل بی‌وجه خواهند بود. کاربردی‌سازی علوم قرآنی در معنای دوم از کاربردی‌سازی (معنای خاص) نیز معنادار است زیرا علوم، مطالعات و اطلاعات قرآنی می‌توانند به شکلی خاص در زندگی کاربردی‌سازی شوند و این مهم به اعتقاد اینجانب از طریق به کارگرفتن معارف قرآنی در مقام ایجاد سبکی خاص از زندگی و ساخت آدم و عالمی نو مطابق با فرهنگ قرآنی امکان پذیر است که در وهلة نخست مخصوص دین‌داران مسلمان و معتقدان به قرآن کریم به‌منزلۀ کلام الاهی است. پس پاسخ به پرسش «معناداری کاربردی‌سازی علوم قرآنی» در هر دو معنا از کاربردی‌سازی به اعتقاد اینجانب مثبت است.
اما در مقام پاسخ به پرسش از علمی بودنِ تعبیر «کاربردی‌سازی علوم قرآنی» باید گفت که نخست باید ملاک علمی بودن را تعیین کنیم

 

 

ادامه مطلب در نشريه اطلاعات حكمت و معرفت شماره 151 منتشر شده است