آیا علوم انسانی در ایران کاربردی نشده اند؟

آیا علوم انسانی در ایران کاربردی نشده اند؟

دکتر احمد پورقاسم

به واقع در پاسخ به این سوال باید ابتدا سند علمی کاربردی سازی علوم انسانی به خوبی مطالعه شود تا حیطه های علوم انسانی، پارادایم کاربردی سازی این علوم و همچنین معنای کاربردی سازی، درک شود. پس از مطالعه سند علمی و روشن شدن حیطه ها و معانی کاربردی سازی، می توان بررسی کرد که آیا کاربردی سازی علوم انسانی در ایران انجام شده است یا خیر.

به طور خلاصه، برای پاسخ به این سوال باید چند مقدمه را در نظر گرفت
مقدمه اول: حیطه های کاربردی سازی علوم انسانی🔸

هنگامی که از کاربردی سازی علوم انسانی سخن به میان می آوریم باید بدانیم که منظور از این اصطلاح، چیست؟ درک درست حیطه های ➖کاربردی سازی، می تواند تحلیل درستی در پاسخ به این سوال بدست دهد. حیطه های کاربردی سازی عبارتند از

الف: کاربردی سازی در حیطه تولید مبادی علوم ▪
ب: کاربردی سازی در حیطه ایده پردازی در علوم▪
ج: کاربردی سازی در حیطه آینده پژوهی علوم▪
د: کاربردی سازی در حیطه اجرا▪

حال، پر واضح است که رشد و نمو علوم انسانی در ایران، همواره در برخی از این حیطه ها جریان داشته است و در برخی دیگر خیر. به طور مثال، آیا علوم انسانی ای که مبادی علوم دیگر را مشخص می کنند توانسته اند در علوم بعدی خود تاثیرگذار باشند؟ خود علوم انسانی چطور؟ آیا توانسته اند ایده هایی که فایده و کارامدی علوم انسانی را نزد عموم در دسترس قرار دهد، تولید کنند؟ در بعد آینده پژوهی مساله چگونه است؟ آیا علوم انسانی با توجه به مسائل و آینده ایران رشد کرده است یا به صرف اینکه باید در دانشگاه های ایران تدریس شود، دانشجو بگیرد و … نمو یافته است؟ در حیطه آخر که اجرای ایده های کاربردی در علوم انسانی است آیا تلاشی صورت گرفته است یا خیر؟ چند درصد از دانش آموختگان علوم انسانی، بخصوص در رشته های انتزاعی، توانسته اند شغل متناسب با رشته تحصیلی خود را بیابند.
همانطور که در پرسشهای بالا مشخص شد، نمی توان به ضرس قاطع گفت که هیچ کاری در راستای کاربردی سازی علوم انسانی انجام نشده است اما به خوبی می توان مشخص کرد که امروزه، مسائل بسیاری در ایران می توان یافت که جز به دست توانای علوم انسانی نمی توان برای آن ها چاره ای جست.

مقدمه دوم: کاربردی سازی علوم انسانی جهت دار است🔸
کاربردی سازی علوم انسانی، با توجه به اینکه از یک سو به نیاز جامعه و از سوی دیگر به تولیدات علمی نظر دارد، نمی تواند بی طرف باشد. در این راستا، لازم است تا اهداف کشور را که در سند چشم انداز کشور به رشته تحریر در آمده است، سر لوحه فعالیت های خویش قرار دهد. بنابراین، برای پاسخ به اینکه آیا علوم انسانی تا به امروز کاربردی بوده اند یا خیر، باید از متولیان علوم انسانی پرسید که تا چه حد در راستای تحقق بخشیدن اهداف انقلاب اسلامی و سیاستهای کلی نظام ثمر بخش بوده اند. از این رو، ادعای تولید علم با نگرش بی طرف، اصولا از پارادایم فعالیت نظری و عملی کاربردی سازی علوم انسانی بیرون است چرا که بی طرفی در علوم به حوزه تولید نظر دارد در حالیکه کاربردی سازی نظر به نیاز مردم و جامعه دارد.

پاسخ دقیق تر به سوال اول 🔴
از آنجایی که معانی و حیطه های کاربردی سازی در علوم انسانی، متعدد است، نمی توان به طور قطع از زحماتی که در این حوزه کشیده شده است چشم پوشی کرد. اساتید حوزه و دانشگاه، دانش آموختگان موسسات علمی و فعالان حوزه های اجرایی، در جهت کاربردی سازی علوم انسانی، خواسته یا ناخواسته کمک های شایانی کرده اند، اما رویارویی جامعه ایرانی با مسائل و معضل های متعدد و بسیار از یک سو، سند چشم انداز و نیازهای مردم از سوی دیگر، ما را بر آن می دارد تا نسبت به علوم انسانی در جهت حل مسائل و پاسخ گویی به نیازها، نگرشی جهت دار و متفاوت در راستای اهداف انقلاب اسلامی ایران داشته باشیم. بر این اساس، امید داریم، حرکتی که در اندیشکده کاربردی سازی علوم انسانی صورت می گیرد، دقیق تر و با سرعت بیشتری نسبت به زحماتی که تا بحال کشیده شده است این مهم را به انجام برساند

متن سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در سال 1444 را از این لینک دریافت کنید

 olgou.ir/index.php/fa/   :منبع

لینک دانلود